Có rất nhiều cách để KHÔNG làm một điều gì đó.
Otoada cũng khá “sáng tạo” trong việc tìm lý do trì hoãn tiểu thuyết của mình — đúng như trong bài viết của James Scott Bell. Theo ông, có hàng vạn lý do nhỏ nhặt khiến bạn không bao giờ hoàn thành một tác phẩm, hoặc một cuốn sách có cơ hội xuất bản.
Bài viết này tổng hợp 7 điều như vậy (đã lược dịch và điều chỉnh cho phù hợp với độc giả Việt).
1. Chờ đợi cảm hứng
Bạn quyết định sẽ hoàn thành tiểu thuyết của mình.
Bạn mở laptop, chọn một góc đẹp ở quán cà phê, cầm cốc cà phê và nhâm nhi. Những ngón tay thì… vẫn chưa chạm vào bàn phím. Bạn nhìn ra cửa sổ, mơ màng chờ một khoảnh khắc “có cảm hứng”.
Bạn đang chờ đợi cảm hứng — mong nó bùng lên như một ngọn lửa.
Nhưng rồi bạn chưa viết được chữ nào. Bạn mở Facebook, đọc tin, tự nhủ cần thư giãn một chút để có cảm hứng hơn.
Thực tế là: những người viết nghiêm túc làm ngược lại — họ viết trước, cảm hứng đến sau.
Otoada cũng đồng ý với điều này. Rất nhiều việc ta muốn làm nhưng cứ lần lữa. Nhưng khi bắt tay vào làm, dù chỉ một chút, cảm hứng thường xuất hiện rất tự nhiên, và dần dần trở thành thói quen.
Một số người viết hiệu quả thường:
- Đặt chỉ tiêu viết mỗi ngày (tập trung vào việc viết, không chờ “đúng mood”)
- Xem lại đoạn đã viết để bắt nhịp, nhưng không sa đà chỉnh sửa mà tiếp tục viết
2. Lo lắng quá mức
Một cách rất “hiệu quả” để trì hoãn: liên tục lo lắng rằng tác phẩm của mình sẽ dở.
Nếu bạn nghĩ về điều đó đủ lâu, nó sẽ biến thành nỗi sợ.
Nhà văn Jack Bickham từng nói:
“Chúng ta đều sợ mình trông ngu ngốc, cạn ý tưởng, không bao giờ bán được sách…”
Nói cách khác, người viết luôn phải đối diện với rất nhiều nỗi sợ — và đôi khi chính chúng khiến ta chùn bước.
Nhưng có những người vượt qua được điều đó. Họ đơn giản là ngồi xuống và viết, gạt “nhà phê bình nội tâm” sang một bên.
Họ rèn luyện bằng những bài tập như:
- Viết liên tục trong 5 phút (không dừng, không sửa)
- Viết một câu dài hết cả trang giấy
- Brainstorm: ghi ra mọi ý tưởng mà không tự phán xét
3. Bỏ qua kỹ thuật
Dù bạn đã viết xong bản nháp đầu tiên hay chưa, kỹ thuật vẫn rất quan trọng.
Những tác giả thành công luôn nghiêm túc trong việc xây dựng mối liên kết với người đọc. Họ lắng nghe phản hồi từ biên tập viên, nhà phê bình và những người đáng tin cậy.
Họ đọc nhiều, phân tích các tác phẩm hay, và tự đặt ra những câu hỏi như:
- Vì sao mình muốn lật sang trang tiếp theo?
- Điều gì khiến nhân vật trở nên hấp dẫn?
- Xung đột được xây dựng như thế nào?
- Đối thoại có hiệu quả không?
4. Phẫn uất
Sự phẫn uất không chỉ làm cho một cuốn sách trở nên khó đọc, mà còn có thể ảnh hưởng đến cả hành trình viết lách của bạn.
Khi bị từ chối, nhiều người dễ rơi vào trạng thái tiêu cực: trách bản thân, hoặc bực bội với biên tập viên và nhà xuất bản — như thể họ cố tình “ngồi đó để từ chối mình”.
Nhưng cũng có những tác giả chọn cách khác.
Họ chấp nhận cảm giác thất vọng, nhưng không để nó kéo dài quá lâu. Sau đó, họ quay lại với công việc.
Họ đọc lại phản hồi, xem xét bản thảo và rút kinh nghiệm. Họ hiểu rằng ngành xuất bản luôn tìm kiếm những tiếng nói mới.
Như nhà văn Ron Goulart từng nói:
“Đừng nghĩ việc bản thảo bị từ chối đồng nghĩa với việc bạn bị từ chối.”
5. Viết theo thị hiếu số đông
Một cách khác để khiến tác phẩm khó có cơ hội xuất bản: chạy theo xu hướng.
Bạn nghiên cứu danh sách bán chạy, cố tìm ra điểm chung và viết theo nó.
Nhưng vấn đề là: khi bạn nhận ra một xu hướng, thường đã quá muộn.
Đến lúc bạn hoàn thành cuốn sách, xu hướng đó có thể đã qua.
Nhà xuất bản không chỉ tìm thứ “đang hot”, họ tìm những tác phẩm có tiếng nói riêng, có cảm xúc thật.
Vì vậy:
- Hãy đào sâu cảm xúc của câu chuyện
- Đọc rộng nhiều thể loại
- Giữ tiếng nói riêng của mình
Nếu bạn không có tiếng nói riêng, bạn không thực sự đang viết câu chuyện của mình.
6. Phụ thuộc quá nhiều vào tham khảo
Với sự bùng nổ của ebook và tự xuất bản, ai cũng có thể xuất bản một cuốn sách — kể cả khi chưa sẵn sàng.
Một số người:
- Phụ thuộc quá nhiều vào người đọc thử
- Chỉnh sửa theo mọi góp ý mà không có định hướng rõ ràng
- Không thực sự tin vào chính mình
Nếu bạn muốn viết một cuốn sách khó có cơ hội xuất bản, đây là một cách khá chắc chắn.
7. Từ bỏ
Cuối cùng — cách đơn giản nhất để thất bại: từ bỏ.
Những tác giả thành công đều có một điểm chung: sự kiên trì.
Chừng nào bạn còn viết, bạn vẫn còn cơ hội.
Bạn có thật sự muốn hoàn thành cuốn tiểu thuyết của mình không?
Nếu có — hãy tiếp tục.
Otoada 2016
Bài viết được lược dịch từ James Scott Bell (Writers Digest)
